Θαλής

Το αχιλλοπήγαδο, στην Αρχαία Βρίσα της Λέσβου

Ένας σοφός, καθώς περπατούσε μια βραδιά παρατηρώντας τα άστρα, έπεσε σε ένα πηγάδι. Aπορροφημένος στην αστρονομική του παρατήρηση, αγνόησε το πηγάδι, στο οποίο ούτε ο πιο αμόρφωτος άνθρωπος δεν θα ήθελε να πέσει!

Δυστυχώς, δεν μπορούμε να ξέρουμε αν αυτή η μικρή ιστορία είναι αληθινή ή πλαστή, αφού ο ίδιος δεν είναι πια τριγύρω για να μας πει.

Είχε προβλέψει την έκλειψη του ήλιου το 585 π.Χ. και είχε γράψει επικούς στίχους για τα ουράνια σώματα. Ήταν ένας από τους επτά σοφούς της αρχαιότητας των οποίων τα αξιώματα χαράσσονταν στους τοίχους του ναού στους Δελφούς. Η δόξα του έφτασε ως τα ουράνια και ως τις μέρες μας, επομένως, αυτή η κωμική υπερβολή, κατά τη γνώμη μου, δεν σημαίνει απολύτως τίποτα.

Και υπάρχουν κάποιες σύγχρονες περσόνες που τολμούν και στρέφουν το κεφάλι τους προς τον ουρανό, όχι επειδή είναι πρόθυμες να μάθουν τι πραγματικά υπάρχει εκεί πάνω, αλλά επειδή με αυτό τον τρόπο τους αρέσει να αναδεικνύουν την δήθεν ανωτερότητα τους έναντι των άλλων ανθρώπων, ενώ αγνοούν τι χάσκει στα πόδια τους.

Κι αφού έχουν αυτή τη κακή συνήθεια - με αποτέλεσμα να καταβυθίζονται διαρκώς στο σκοτεινό πηγάδι της ψυχής τους - τότε το παίζουν και θιγμένες όταν δέχονται τα σκωπτικά σχόλια των άλλων.

Αντί λοιπόν να κοιτάζουν τα άστρα, ας κοιτάξουν πρωτίστως μέσα σε κάποιο από τα πολλά πηγάδια (που οι ίδιες έχουν ορύξει), μπας και συνειδητοποιήσουν ποιές πραγματικά είναι όταν το είδωλο τους δουν στο νερό. Κι αν δεν μπορούν να το δουν (ενδέχεται κι αυτό), τότε ας πέσουν μέσα να πνιγούν, μπας και ησυχάσουμε όλοι από δαύτες.

Ερωτόκριτος

Ο Ερωτόκριτος και η Αρετούσα, έργο που φιλοτέχνησε ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ

Ο Ερωτόκριτος είναι μία έμμετρη μυθιστορία που αποτελείται από 10.010 δεκαπεντασύλλαβους στίχους. Συγγραφέας του έργου είναι ο Κορνάρος Βιτσέντζος. Κεντρικό θέμα του είναι ο έρωτας δυο νέων, του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας, και γύρω από αυτό περιστρέφονται και άλλα θέματα όπως η τιμή, η φιλία, η γενναιότητα και το κουράγιο.

Η πρώτη έντυπη έκδοση του Ερωτόκριτου έγινε το 1713 στη Βενετία, ένα αντίγραφο της οποίας σώζεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, ενώ στο Βρετανικο Μουσείο σώζεται ένα χειρόγραφο του 1710. Μια πολή καλή επεξεργασία της έκδοσης του 1713 έχει κάνει ο Γιώργος Σαββίδης. Ολόκληρο το έργο μπορούμε να το βρούμε εδώ:

http://www.snhell.gr/anthology/writer.asp?id=20

Ο Ερωτόκριτος πέρασε στην λαϊκή παράδοση και παραμένει δημοφιλές κλασικό έργο, χάρη και στη μουσική με την οποία έχει μελοποιηθεί. Από τις πιο όμορφες εκτελέσεις είναι αυτή με την εξαίσια φωνή του Νίκου Ξυλούρη.

http://rapidshare.com/files/285957459/12.mp3.html

Cupid fleeing the sleeping Psyche, by François-Édouard Picot

[...] Όμως, το ερωτικό χτύπημα του ανθρώπου, όταν τον έχει ανάψει και τον έχει πυρπολήσει αληθινά, δεν μπορεί καμιά μούσα ούτε μαγική επίκληση ούτε αλλαγή τόπου να το δαμάσει, παρόντες ερωτεύονται, απόντες αγαπούν, μέρα κυνηγούν το θήραμα, νύχτα κοιμούνται στα πλατύσκαλα αυτών που αγαπούν, νηφάλιοι κάνουν ερωτικές προτάσεις στους ωραίους, μεθυσμένοι τους κάνουν καντάδες.

Και δεν ισχύει αυτό που είπε κάποιος, ότι δηλαδή οι ποιητικές φαντασίες, λόγω της καθαρότητας είναι τα όνειρα του ξύπνιου ανθρώπου, αλλά περισσότερο των εραστών, που συζητούν σα να είναι μπροστά στο αντικείμενο του πόθου που αγκαλιάζουν. Το μάτι μοιάζει να αποτυπώνει τις άλλες του εικόνες σε υγρό καμβά, έτσι που να μαραίνονται και να ξεγράφονται από το μυαλό μας.

Όμως, οι εικόνες των ερωτοχτυπημένων σαν πυρογραφίες αφήνουν είδωλα πυρακτωμένα στο μυαλό τους, κινούμενα και ζωντανά και με φωνή, παραμένοντας συνέχεια μέσα τους.

Ο Ρωμαίος Κάτωνας έλεγε ότι η ψυχή του εραστή ζει μόνιμα μέσα στην ψυχή του αγαπημένου του, και η μορφή και το ήθος και η ζωή και οι πράξεις, από τις οποίες κατευθυνόμενος διανύει μεγάλες αποστάσεις, όπως λένε οι Κυνικοί, "βρήκε συντονισμένο και σύντομο δρόμο για την αρετή". Γιατί τον οδηγεί προς την φιλία ... με συνοδεία του θεού, όπως σε περίπτωση θαλασσοταραχής.

Υποστηρίζω συμπερασματικά ότι ο ενθουσιασμός αυτών που αγαπούν δεν είναι χωρίς θεία χάρη ούτε έχει άλλο θεό προστάτη και οδηγό παρά αυτόν που τώρα εμείς γιορτάζουμε καί που προς τιμή του θυσιάζουμε, τον Έρωτα.

ΕΡΩΤΙΚΟΣ, Πλούταρχος (απόσπασμα)

Κεραμοποιητήριον, Ικαρία

Στα βουνά της Ικαρίας, στη θάλασσα του Ανατολικού Αιγαίου, στο χωριό Καραβόσταμο, πριν από μερικές μέρες είχα τη τιμή να γνωρίσω έναν από τους καλύτερους κεραμιστές που έτυχε ως τώρα, τον Richard Smith.

Το βουνό, πίσω από το εργαστήριο "Κεραμοποιητήριον", υψώνεται στα χίλια μέτρα. Οι χειμωνιάτικες βροχές έχουν σκαλίσει βαθιά τα φαράγγια απίστευτης ομορφιάς...

Σε αυτό το δυναμικό περιβάλλον διατηρούν το εργαστήριο τους ο Richard Smith και η Έλλη Τσακάλου (δυστυχώς δεν έτυχε να συναντήσω την Έλλη, που είναι εξίσου πολύ καλή κεραμίστρια). Αν και ο καθενές τους χρησιμοποιεί διαφορετική τεχνική για να εκφράσει τη δουλειά του, η Έλλη με Raku, και ο Richard με Terra Sigillata, τα αντικείμενα τους τα ενώνει το ψήσιμο σε "ζωντανή φωτιά". Μαζί δημιουργούν αντικείμενα διακοσμητικά αλλά και καθημερινής χρήσης.

Έλλη Τσακάλου (raku, αριστερά)

Το Raku είναι τεχνική ψησίματος κεραμικών που το όνομά του το χρωστάει στον Ιάπωνα Raku. Τα κεραμικά που είναι ήδη μία φορά ψημένα στους 1000C, βγαίνουν στον αέρα. Δημιουργείται θερμό - σοκ και η επιφάνεια των αντικειμένων κρακελάρει (σπάει). Αμέσως τοποθετούνται σε ένα δοχείο όπου τραβάνε κάπνα και το κρακελάρισμα διαγράφεται δημιουργώντας μοναδικά σχέδια κάθε φορά.

Richard Smith (terra Sigillata, δεξιά)

Στην ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Κεραμικής, σημαντικότερη τεχνική διακόσμησης είναι η Sigillata (ερυθρόμορφα και μελανόμορφα αγγεία). Είναι από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα από διαφορετικά χρώματα πηλών, καθώς και του απόλυτου ελέγχου της ατμόσφαιρας του καμινιού. Το κεραμικό της φωτογραφίας είναι Terra Sigillata και έχει ψηθεί με τεχνική ψησίματος Raku.


Ένα παιχνίδι της φωτιάς, του αέρα και του νερού, όπου το κάθε στοιχείο της Φύσης βάζει την δική του υπογραφή στο κάθε αντικείμενο, με ξεχωριστό τρόπο...

Ο ναός της Ταυροπόλου Αρτέµιδος στην Ικαρία

14.1.19παράκειται δὲ τῇ Σάμῳ νῆσος Ἰκαρία ἀφ’ ἧς τὸ Ἰκάριον πέλαγος. αὕτη δ’ ἐπώνυμός ἐστιν Ἰκάρου παιδὸς τοῦ Δαιδάλου, ὅν φασι τῷ πατρὶ κοινωνήσαντα τῆς φυγῆς, ἡνίκα ἀμφότεροι πτερωθέντες ἀπῆραν ἐκ Κρήτης, πεσεῖν ἐνθάδε μὴ κρατήσαντα τοῦ δρόμου· μετεωρισθέντι γὰρ πρὸς τὸν ἥλιον ἐπὶ πλέον περιρρυῆναι τὰ πτερὰ τακέντος τοῦ κηροῦ. τριακοσίων δ’ ἐστὶ τὴν περίμετρον σταδίων ἡ νῆσος ἅπασα καὶ ἀλίμενος πλὴν ὑφόρμων, ὧν ὁ κάλλιστος Ἱστοὶ λέγονται· ἄκρα δ’ ἐστὶν ἀνατείνουσα πρὸς ζέφυρον. ἔστι δὲ καὶ Ἀρτέμιδος ἱερὸν καλούμενον Ταυροπόλιον ἐν τῇ νήσῳ καὶ πολισμάτιον Οἰνόη, καὶ ἄλλο Δράκανον ὁμώνυμον τῇ ἄκρᾳ ἐφ’ ᾗ ἵδρυται, πρόσορμον ἔχον· ἡ δὲ ἄκρα διέχει τῆς Σαμίων ἄκρας τῆς Κανθαρίου καλουμένης ὀγδοήκοντα σταδίους, ὅπερ ἐστὶν ἐλάχιστον δίαρμα τὸ μεταξύ. νυνὶ μέντοι λιπανδροῦσαν Σάμιοι νέμονται τὰ πολλὰ βοσκημάτων χάριν.

The island of Icaria, from which the Icarian Sea has its name, is near Samos. The island has its name from Icarus, the son of Dædalus, who, it is said, having accompanied his father in his flight, when both of them, furnished with wings, set out from Crete, fell on that island, unable to sustain his flight. He had mounted too near the sun, and the wings dropped off on the melting of the wax (with which they were fastened). The whole island is 300 stadia in circumference; it has no harbours, but only anchorages, the best of which is called Histi. A promontory stretches towards the west. There is also on the island a temple of Artemis, called Tauropolium, and a small town and another Dracanum, of the same name as the promontory on which it stands, with an anchorage for vessels. The promontory is distant from the promontory of the Samians, called Cantharius, 80 stadia, which is the shortest passage from one to the other. The Samians occupy it at present in its depopulated state, chiefly for the sake of pasture which it affords for cattle.

Strabo

Ἰκαρία, Σεπτέμβριος 2009

Πυθαγόρας

Ο Πυθαγόρας, γιός του Μνησάρχου, γεννήθηκε γύρω στα 570 π.Χ. Σπούδασε κοντά στον Θαλή τον Μιλήσιο και τον Βίαντα τον Πριηνέα. Η δίψα του για γνώσεις και εμπειρίες τον έφεραν στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, στη Σιδώνα, στην Αίγυπτο, στη Βαβυλώνα.

Όταν γύρισε στη Σάμο ίδρυσε το Ημικύκλιον, όπου και δίδασκε. Η αντίθεσή του όμως με τον Πολυκράτη και η αντίδραση που συνάντησε η διδασκαλία του, τον ανάγκασαν να ξενιτευτεί. Η παράδοση τον θέλει να πλανιέται για λίγο στις σπηλιές του Κέρκη προτού καταφύγει στη Μεγάλη Ελλάδα, αρχικά στον Κρότωνα και αργότερα στο Μεταπόντιο όπου και πέθανε γύρω στα 500 π.Χ.

Θεωρείται θεμελιωτής της μαθηματικής και της φυσικής επιστήμης. Ο ίδιος δεν έγραψε τίποτα, η διδασκαλία τού όμως και η συμβολή του στην ανάπτυξη της φιλοσοφίας και των επιστημών θα επηρεάζουν για πάντα τη ζωή και τη σκέψη των ανθρώπων.

Το μνημείο του Πυθαγόρα, έργο του γλύπτη Ίκαρη, στήθηκε στο παλιό λιμάνι για να θυμίζει τη σχέση της αρχαίας Σάμου με το πιο σημαντικό τέκνο της.